เราคนไทยทุกคนต่างก็ทราบกันดีกว่าอาณาจักรสุโขทัยนั้นเป็นอาณาจักรแรกของบ้านเรา ซึ่งมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากมายที่มีความสวยงาม และยังคงอยู่จนถึงในปัจจุบัน ซึ่งโบราณสถานเหล่านั้นก็มีความสัมพันธ์กับศิลปะ ซึ่งศิลปะสุโขทัย เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18–19 ที่ถือกำเนิดขึ้นมาจากแรงบันดาลใจทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะพุทธศาสนาแบบเถรวาทซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากลังกา ดังปรากฏในโบราณสถานหลายแห่งที่มีแนวความคิดและลักษณะรูปแบบคล้ายกับสถาปัตยกรรมลังกา นอกจากนี้ยังได้ผสมผสานกับศิลปะอื่น ๆ ได้แก่ พม่า ขอม และจีน วันนี้เราจะชวนไปดูโบราณสถานสุโขทัย ไปเรียนรู้ศิลปะยุคสุโขทัยกันเลย
- วัดมหาธาตุ
เป็นวัดขนาดใหญ่ที่สำคัญที่สุดแห่ง(อดีต)อาณาจักรสุโขทัย มีเจดีย์อยู่มากมายรวมแล้วกว่า 200 องค์ โดยมีเจดีย์ประธานเป็นเจดีย์ทรง“ดอกบัวตูม” หรือ “ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์” ที่คงความเป็นเอกลักษณ์และความคลาสสิกแห่งงานสถาปัตยกรรมสุโขทัยอย่างเด่นชัด สืบตกทอดมาจนถึงปัจจุบัน
- วัดศรีชุม
เป็นวัดดังที่เมื่อไปสุโขทัยจะต้องไปชมให้ได้ เป็นสถานที่ที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปั้นปางมารวิชัยขนาดใหญ่ คือ พระพุทธอจนะ ซึ่งจะประดิษฐานอยู่ภายในวิหารรูปสี่เหลี่ยมคล้ายมณฑปอีกที แต่น่าเสียดายที่ส่วนหลังคาได้พังทลายลงมาเหลือเพียงผนังสี่ด้านเท่านั้น มีช่องทางผนังด้านใต้ให้คนสามารถเดินเข้าไปเยี่ยมชมภายในได้
- วัดศรีสวาย
มีความเชื่อว่าแต่เดิมเคยเป็นเทวสถานในศาสนาฮินดูมาก่อนแล้วแปลงเป็นพุทธสถาน โดยต่อเติมวิหารขึ้นที่ด้านหน้าเป็นวัดในพุทธศาสนาในภายหลัง โดดเด่นไปด้วยพระปรางค์ 3 องค์เรียงกัน ศิลปะแบบลพบุรี บนยอดขององค์ปรางค์มีลวดลายปูนปั้นบางส่วนที่ยังคงมีสภาพสมบูรณ์สวยงาม อีกทั้งยังมีการค้นพบทับหลังสลักรูปนารายณ์บรรทมสินธุ์ ชิ้นส่วนของเทวรูปและศิวลึงค์ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าวัดนี้เคยเป็นเทวสถานของพราหมณ์มาก่อนแล้วจึงแปลงเป็นพุทธสถาน
- วัดสะพานหิน
อยู่ภายในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยเช่นกัน ความโดดเด่นของวัดสะพานหินแห่งนี้ก็คือ พระพุทธรูปยืน ปางประทานอภัย สูงกว่า 12.50 เมตร มีพระนามว่า พระอัฎฐารส ซึ่งเป็นพระพุทธรูปประทับยืนที่นิยมสร้างกันในสมัยสุโขทัย และมีอายุมากกว่า 700 ปีเลยทีเดียว อีกทั้งพระพุทธรูปยืนนี้ ยังถูกกล่าวถึงในศิลาจารึกหลักที่ 1 อีกด้วย
- วัดช้างล้อม
เป็นวัดในเขตนอกกำแพงเมืองทางฝั่งตะวันออก เชื่อว่าสร้างเพื่ออุทิศให้กับพระมหาธรรมราชาที่ 1 ราวศตวรรษที่ 20 จุดเด่นที่ตัวเจดีย์ทรงลังกา หรือระฆังคว่ำ มีช้างล้อมรอบคล้ายคลึงกับเจดีย์วัดสรศักดิ์ และเจดีย์วัดช้างล้อม อีกแห่งในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย แต่ที่นี่จะต่างกันตรงที่มีฐานช้างล้อมสูงสองชั้น ในสภาพค่อนข้างสมบูรณ์ โดยรอบฐานประกอบด้วยช้างจำนวน 32 เชือก และยังมีฐานกำแพงแก้วก่อด้วยอิฐล้อมรอบ
ใครที่ชอบศึกษาศิลปะในยุคประวัติศาสตร์ ก็สามารถเดินทางไปที่สุโขทัย เพื่อไปดูของจริง แล้วจะรู้สึกทึ่งมากๆ
